เข้าร่วมกิจกรรมการนำเสนอกลุ่มที่ 7
ปัญญา : ทักษะการคิด และการคิดแบบต่างๆ
สรุปองค์ความรู้
การคิด หมายถึง กระบวนการทํางานของสมองโดยใช้ประสบการณ์มาสัมพันธ์กับสิ่งเร้าและ
สภาพแวดล้อมโดยนํามาวิเคราะห์เปรียบเทียบสังเคราะห์อย่างเป็นระบบและมีเหตุผลเพื่อให้ได้แนวทางในการแก้ปัญหาอย่างเหมาะสม
การคิดสำหรับเด็กปฐมวัย
เป็นกระบวนการที่เกิดขึ้นในสมองเป็นการประมวลความรู้ตลอดจนความรู้สึกที่ สามารถ
ถ่ายทอดผ่านทางการพูด การแสดงท่าทาง และที่สําคัญคือ การคิดของเด็กนั้นเกิดขึ้น ตลอดเวลาแม้ในขณะวาดภาพ เด็กเล็กๆจะเริ่มต้นพัฒนาความสามารถในการเผยแพร่ความรู้สึกที่ ได้รับจากการสืบค้น สามารถอธิบายผลงานจากการเขียนหรือว่าการวาดภาพ การเผยแพร่ความรู้ของ เด็กเล็กๆจะต้องเป็นการแสดงออกด้วยการพูดหรือการวาดภาพซึ่งมีคุณภาพเท่ากับงานเขียน
ทฤษฎีที่เกี่ยวข้องกับการคิดเกี่ยวกับการพัฒนาการเด็ก
สํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (2560, หน้า 3-4) ได้กล่าวว่า แนวคิดเกี่ยวกับการ
พัฒนาเด็ก พัฒนาการของมนุษย์เป็นการเปลี่ยนแปลงที่ เกิดขึ้นในตัวมนุษย์ เริ่มตั้งแต่ปฏิสนธิต่อเนื่องไปจนตลอดชีวิต ซึ่งครอบคลุมการเปลี่ยนแปลง ในเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ โดยที่พัฒนาการด้านร่างกาย อารมณ์จิตใจ สังคม และสติปัญญา จะมีความสัมพันธ์และพัฒนาอย่างต่อเนื่องเป็นลําดับขั้นตอนไปพร้อมทุกด้าน
ประเภทของการคิด
1.ทักษะการคิดพื้นฐาน (Basic Thinking Skills)
2. ทักษะการคิดขั้นสูงหรือทักษะการคิดที่ซับซ้อน (Higher ordered/More Complicated
Thinking Skill)
ลักษณะการคิด
ลักษณะการคิด คือ รูปแบบของการคิดที่ประกอบด้วยทักษะการคิดหลาย ๆ ทักษะ ลักษณะการคิด
แต่ละลักษณะประกอบด้วย ทักษะการคิดที่ แตกต่างกันทําให้จุดมุ่งหมายของการ คิดแตกต่างกันไป ลักษณะการคิดได้แก่ การคิดกว้าง การคิดละเอียดลึกซึ้ง การคิดไกล เป็นต้น
1. การคิดคล่องและหลากหลาย
2. การคิดวิเคราะห์และคิดผสมผสาน
3. การคิดริเริ่ม
4. การคิดละเอียดชัดเจน
5. การคิดอย่างมีเหตุผล
6. การคิดกว้างและรอบคอบ
7. การคิดไกล
8. การคิดลึกซึ้ง
9. การคิดดีคิดถูกทาง
การจัดประสบการณ์ที่สร้างเสริมการคิดของเด็กปฐมวัย
เด็กปฐมวัยจําเป็นต้องได้รับการสร้างเสริมและพัฒนาการคิด เพราะเป็นการสร้าง ความงอกงามทาง
ปัญญา และเป็นการเตรียมความพร้อมในการเรียนรู้ต่อไปในอนาคต ในการจัด ประสบการณ์เพื่อสร้างเสริม
การคิดให้แก่เด็ก สามารถประยุกต์แนวคิดทฤษฎีที่เกี่ยวข้องกับการคิดที่ ได้กล่าวมาข้างต้นได้ดังนี้
1. จัดประสบการณ์ที่มีความหมายต่อเด็กและสะท้อนเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในชีวิตจริงของเด็ก
2. ส่งเสริมปฏิสัมพันธ์ทางสังคมโดยการเปิดโอกาสให้เด็กได้คุย สนทนา อภิปรายและ โต้เถียง
3. จัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่เชื่อมโยงกับประสบการณ์เดิม เหมาะสมกับความสามารถ ความสนใจ และ
อายุของเด็ก รวมทั้งเปิดโอกาสให้เด็กพูดคุย ซักถามในสิ่งที่ตนสนใจ
4. เป็นแม่แบบที่ดีผ่านการแสดงออกทางพฤติกรรม เพื่อให้เด็กเห็นว่าครูตื่นเต้น กระตือรือร้น รวมถึง
จัดกิจกรรมให้มีความสนุกสนาน
5. คํานึงถึงอารมณ์และความรู้สึกของเด็ก และเปิดโอกาสให้เด็กได้เล่าเรื่องหรือเหตุการณ์ที่ตน
ประทับใจ เพราะช่วยให้เด็กตระหนักเกี่ยวกับความรู้สึกของตนเอง
6. ส่งเสริมและให้โอกาสเด็กในการทํางานเป็นกลุ่มร่วมกับเพื่อน เพื่อส่งเสริมความสามารถ การ
ทํางานร่วมกัน การพูดคุย และการรับฟังความคิดเห็นของผู้อื่นที่แตกต่างจากตน
7. เปิดโอกาสให้เด็กเรียนรู้ผ่านประสบการณ์ตรง ได้ใช้ประสาทสัมผัสทั้ง 5
8. ส่งเสริมให้เด็กรู้จักและยอมรับตนเอง ตลอดจนยอมรับแบบอย่างจากผู้อื่น
หลักการประเมินพัฒนาการด้านทักษะการคิด
การประเมินพัฒนาการและการเรียนรู้เป็นองค์ประกอบที่สําคัญอย่างยิ่งในการพัฒนาเด็กปฐมวัย เป็น
กระบวนการรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับพฤติกรรมและความสามารถของเด็กในด้านต่างๆ ทั้งในเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพอย่างต่อเนื่อง แล้วนํามาเรียบเรียงอย่างเป็นระบบเพื่อใช้เป็นข้อมูลในการตัดสินใจเกี่ยวกับเด็กหรือการจัดประสบการณ์ให้แก่เด็ก
1. ประเมินพัฒนาการของเด็กครบทุกด้านและนําผลมาพัฒนาเด็ก
2. ประเมินเป็นรายบุคคลอย่างสม่ําเสมอต่อเนื่องตลอดปี
3. สภาพการประเมินควรมีลักษณะเช่นเดียวกับกิจกรรมประจําวัน
4. ประเมินอย่างเป็นระบบ มีการวางแผนเลือกใช้เครื่องมือ และจดบันทึกไว้เป็นหลักฐาน
5. ประเมินตามสภาพจริงด้วยวิธีการหลากหลายเหมาะกับเด็ก รวมทั้งใช้แหล่งข้อมูลหลายๆ ด้าน ไม่
ควรใช้การทดสอบ
การประเมินความสามารถในการคิด
หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 ระบุว่าสมรรถนะการคิดเป็น
ความสามารถใน การคิดวิเคราะห์ การคิดสังเคราะห์ การคิดอย่างสร้างสรรค์ การคิดอย่างมีวิจารณญาณ และการคิดเป็นระบบ เพื่อนําไปสู่การสร้างองค์ความรู้ หรือสารสนเทศ เพื่อการตัดสินใจเกี่ยวกับตนเอง และสังคมได้อย่างเหมาะสม ซึ่งแต่ละกลุ่มสาระการเรียนรู้มีสอดแทรกอยู่แล้วในการพัฒนาผู้เรียน ถ้าจะให้ผู้เรียนมีความสามารถในการคิด แต่ละลักษณะ ผู้สอนควรจัดกิจกรรมให้ผู้เรียนได้ทําให้ครบตามกระบวนการหรือขั้นตอนการคิดนั้น ๆ จึงจะทํา ให้ผู้เรียนมีความสามารถในการคิดนั้น ๆ อย่างยั่งยืน สําหรับการประเมินการคิดแต่ละลักษณะ มีแนวในการวัด ความสามารถ ดังนี้
ตัวอย่าง เกณฑ์การประเมินการคิดวิเคราะห์
1. ความชัดเจนของการระบุวัตถุประสงค์ของเรื่องที่วิเคราะห์
2. ความครบถ้วนของส่วนประกอบ/องค์ประกอบที่แยกแยะจากเรื่องที่วิเคราะห์
3. ความถูกต้องและความชัดเจนของการแสดง/อธิบายรายละเอียดของแต่ละส่วนประกอบ/
องค์ประกอบ
4. ความถูกต้อง/ความเหมาะสมของการจัดความสัมพันธ์ของแต่ละส่วนประกอบ/องค์ประกอบ
เทคนิควิธีในการประเมินพัฒนาการของเด็กปฐมวัยด้านสติปัญญา
1. การสังเกตพฤติกรรมเด็ก (Observation)
วิธีการเก็บรวบรวมข้อมูลตัวเด็กอย่างไม่เป็นทางการ ใช้รวบรวมพัฒนาการทุกด้าน
การสังเกตเป็น การฟัง และการเฝ้าดูพฤติกรรมที่เด็กแสดงออกตามธรรมชาติ เพื่อทําความเข้าใจ
เกี่ยวกับพฤติกรรมของเด็ก และเพื่อประเมินพัฒนาการเด็ก
2. การสัมภาษณ์ (Interview)
เป็นส่วนหนึ่งของการเรียนการสอน อาจเกิดขึ้นระหว่างครู-เด็ก ครู-ผู้ปกครอง จะได้ผลดีถ้ามี
ความคุ้นเคยกัน มีประโยชน์ในการทําความเข้าใจเด็ก
3. การเขียนบันทึกเกี่ยวกับตัวเด็ก (Anecdotes)
เป็นการเขียนเรื่องราวสั้นๆ เกี่ยวกับตัวเด็ก จากเหตุการณ์ที่มีความหมายต่อครูและเด็ก ครูอาจ
สังเกตจนกระทั่งเหตุการณ์ผ่านพ้นไปจึงบันทึก หรือจดบันทึกย่อๆ ขณะสังเกต ช่วยให้ครูพัฒนาทักษะการ
เขียนเรียนรู้เกี่ยวกับตนเองพัฒนาความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับกระบวนการเรียนรู้ของเด็กได้ดีขึ้น มีความเข้าใจเห็นภาพพจน์เด็กที่ตนสอนมากขึ้น
4. แฟ้มสะสมผลงาน
แฟ้มผลงานเด็กหรือ portfolio ถือเป็นวิธีการเก็บรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับพัฒนาการและการเรียนรู้
ของเด็กที่มีจุดประสงค์และกระทําอย่างต่อเนื่องสม่ําเสมอแฟ้มผลงานเด็กช่วยให้ตัวเด็กตระหนักถึง
5. การใช้แบบประเมินผลพัฒนาการ / แบบสํารวจรายการ (Checklists)
- ตั้งวัตถุประสงค์ ต้องการศึกษาอะไร
- สร้างแบบสํารวจรายการ โดยใช้ทฤษฎีพัฒนาการเป็นหลัก
- ควรใช้ควบคู่กับแบบสังเกตพฤติกรรมอย่างเป็นระบบ
6. การเขียนบันทึก (Journal)
- เป็นการบันทึกประสบการณ์ที่เกิดขึ้นในชั้นเรียน อาจเน้นเฉพาะเด็กที่ศึกษา หรือเฉพาะ
ศูนย์การเรียนหนึ่งๆ
7.สังคมมิติ
เทคนิคหรือวิธีการวัดผลวิธีหนึ่งเพื่อต้องการทราบพัฒนาการทางสังคมของบุคคล การใช้สังคมมิติ
เพื่อการประเมินพัฒนาการทางสังคมของกลุ่ม
8. การใช้แบบทดสอบ (Test)
การตรวจสอบว่า เด็กเกิดการเรียนรู้ พร้อมที่จะเรียนในขั้นต่อไป ซึ่งเด็กจะต้องแสดงพฤติกรรม /
ปฏิกิริยาอย่างใดอย่างหนึ่งที่ครูสามารถสังเกตเห็นได้
ภาพการเข้าร่วมกิจกรรมเเละทำเเบบทดสอบ
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น